{"id":2743,"date":"2026-07-06T09:52:59","date_gmt":"2026-07-06T04:22:59","guid":{"rendered":"https:\/\/chireveti.com\/?p=2743"},"modified":"2026-07-06T09:53:00","modified_gmt":"2026-07-06T04:23:00","slug":"dziecinstwo-za-ktorym-nigdy-nie-sadzilismy-ze-bedziemy-tesknic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chireveti.com\/pl\/the-childhood-we-never-thought-to-miss","title":{"rendered":"Dzieci\u0144stwo, za kt\u00f3rym nigdy nie s\u0105dzili\u015bmy, \u017ce b\u0119dziemy t\u0119skni\u0107"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n
\n \n
\n
\n \"Children \n <\/div>\n \n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\n
\n
\n \n
\n

Esej osobisty \u2014 cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza<\/h3>
\n

W niniejszym eseju zastanawiam si\u0119 nad tym, jak jedna z ksi\u0105\u017cek z dzieci\u0144stwa nieoczekiwanie przywo\u0142a\u0142a wspomnienia z dorastania w Polsce \u2013 z czas\u00f3w, kiedy wolno\u015bci, zaufania i odpowiedzialno\u015bci nie uczono jako umiej\u0119tno\u015bci, lecz po prostu si\u0119 nimi \u017cy\u0142o. Poprzez osobiste opowie\u015bci pr\u00f3buj\u0119 zbada\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o w\u00f3wczas dzieci\u0144stwo, co si\u0119 zmieni\u0142o i co by\u0107 mo\u017ce po cichu stracili\u015bmy po drodze.<\/em><\/p>

Ten esej ukaza\u0142 si\u0119 jako trzycz\u0119\u015bciowa seria. Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142ynnie przechodzi w nast\u0119pn\u0105, a razem tworz\u0105 one jedn\u0105 sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/strong><\/p>

Tego popo\u0142udnia nie planowa\u0142am rozmy\u015bla\u0107 o dzieci\u0144stwie. W\u0142a\u015bciwie my\u015bla\u0142am o czym\u015b znacznie bardziej wsp\u00f3\u0142czesnym \u2013 o niezale\u017cno\u015bci dzieci. To jedno z tych poj\u0119\u0107, kt\u00f3re po cichu wkrad\u0142o si\u0119 do ka\u017cdej ksi\u0105\u017cki o wychowaniu, ka\u017cdej broszury przedszkolnej i ka\u017cdej konferencji edukacyjnej. Mierzymy j\u0105, zach\u0119camy do niej, \u015bwi\u0119tujemy j\u0105 i, je\u015bli mamy by\u0107 szczerzy, martwimy si\u0119 o ni\u0105 nieco zbytnio. Im wi\u0119cej o tym my\u015bla\u0142am, tym bardziej zdawa\u0142am sobie spraw\u0119, jak dziwne jest to, \u017ce wszyscy wydaj\u0105 si\u0119 wiedzie\u0107, jak uczy\u0107 niezale\u017cno\u015bci, a jednak prawie nikt nie zatrzyma\u0142 si\u0119, by zapyta\u0107, sk\u0105d ona w og\u00f3le si\u0119 wzi\u0119\u0142a.<\/p>

Wtedy, zupe\u0142nie niespodziewanie, Dzieci z Ha\u0142a\u015bliwej Wioski<\/em> (Dzieci z Bullerbyn<\/em>) przysz\u0142o mi do g\u0142owy.<\/p>

Nie dlatego, \u017ce nagle zapragn\u0105\u0142em to przeczyta\u0107 ponownie, ale dlatego, \u017ce zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce jako dzieci nigdy nie postrzegali\u015bmy tej sz\u00f3stki dzieci jako wyj\u0105tkowych. Nigdy nie podziwiali\u015bmy ich za to, \u017ce byli odwa\u017cni czy niezale\u017cni. Nigdy nawet nie przysz\u0142o nam do g\u0142owy, \u017ceby pomy\u015ble\u0107, C\u00f3\u017c za niezwyk\u0142e dzieci!<\/em> By\u0142y po prostu\u2026 dzie\u0107mi.<\/p>

I pod wieloma wzgl\u0119dami my te\u017c tacy byli\u015bmy.<\/p>

By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego ta ma\u0142a ksi\u0105\u017ceczka pozosta\u0142a w pami\u0119ci pokole\u0144 Polak\u00f3w. Nie czytali\u015bmy o Szwecji. Czytali\u015bmy o dzieci\u0144stwie, kt\u00f3re wydawa\u0142o si\u0119 dziwnie znajome. Inne domy, inne imiona, te same zab\u0142ocone kolana.<\/p>

Kiedy tak tam siedzia\u0142em, nie przypomina\u0142em sobie ju\u017c tej historii. Przypomina\u0142em sobie swoj\u0105 w\u0142asn\u0105.<\/p>

Pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 pojawi\u0142a, nie by\u0142o zdj\u0119cie.<\/p>

To by\u0142 g\u0142os.<\/p>

Mojej babci.<\/p>

Niemal s\u0142ysza\u0142em, jak stoi przed domem, a jej g\u0142os rozbrzmiewa nad polami.<\/p>

\u201cAneta! Chod\u017a zje\u015b\u0107, zanim zupa ostygnie!\u201d<\/p>

To by\u0142o wszystko, czego potrzeba.<\/p>

Zakaz u\u017cywania telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych.<\/p>

\u017badnych smartwatchy.<\/p>

\u017badni rodzice nie wysy\u0142ali wiadomo\u015bci z pytaniem, gdzie jeste\u015bmy.<\/p>

Tylko jedna niez\u0142omna babcia sta\u0142a przed domem, przekonana, \u017ce je\u015bli b\u0119dzie krzycze\u0107 wystarczaj\u0105co g\u0142o\u015bno, to sam wiatr przeniesie jej s\u0142owa.<\/p>

I jako\u015b zawsze tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o.<\/p>

Najwspanialsze by\u0142o to, \u017ce nigdy nie by\u0142a jedyna.<\/p>

Gdyby\u015b zatrzyma\u0142 si\u0119 na chwil\u0119, us\u0142ysza\u0142by\u015b, jak zza ko\u015bcio\u0142a wo\u0142a kolejna babcia, z s\u0105siedniej ulicy krzyczy kolejna matka, a dziadek gwi\u017cd\u017ce, wzywaj\u0105c wnuki do powrotu do domu. Wydawa\u0142o si\u0119, jakby ca\u0142a wioska oddycha\u0142a jednym tchem. Imiona unosi\u0142y si\u0119 w ciep\u0142ym popo\u0142udniowym powietrzu, a dzieci pojawia\u0142y si\u0119 z miejsc, o kt\u00f3rych istnieniu doro\u015bli prawdopodobnie nawet nie mieli poj\u0119cia.<\/p>

Niekt\u00f3rzy zeszli z drzew.<\/p>

Niekt\u00f3rzy przybiegli przez pola.<\/p>

Inni wychodzili z lasu z kieszeniami pe\u0142nymi rzeczy, kt\u00f3re jeszcze pi\u0119\u0107 minut wcze\u015bniej wydawa\u0142y si\u0119 strasznie wa\u017cne \u2014 \u017co\u0142\u0119dzie, pi\u00f3ra, kamienie o dziwnych kszta\u0142tach, chrz\u0105szcz, kt\u00f3rego bez w\u0105tpienia zamierzali zatrzyma\u0107 na zawsze, cho\u0107 biedne stworzenie mia\u0142o zapewne zupe\u0142nie inne plany.<\/p>

Nikt nie domaga\u0142 si\u0119 wyja\u015bnie\u0144.<\/p>

Nikt nie zapyta\u0142, gdzie byli\u015bmy.<\/p>

Jedyne, co mia\u0142o znaczenie, to fakt, \u017ce zupa naprawd\u0119 stawa\u0142a si\u0119 zimna.<\/p>

Obiad nigdy nie trwa\u0142 zbyt d\u0142ugo, bo na zewn\u0105trz czeka\u0142y na nas atrakcje, a tam by\u0142o o niebo ciekawiej ni\u017c cokolwiek, co dzia\u0142o si\u0119 w domu. Nikt nie organizowa\u0142 nam popo\u0142udni. Nikt nie planowa\u0142 zaj\u0119\u0107 edukacyjnych ani nie martwi\u0142 si\u0119, czy rozwijamy wystarczaj\u0105co kreatywno\u015b\u0107. Patrz\u0105c wstecz, czasami u\u015bmiecham si\u0119, gdy widz\u0119 reklamy drogich zabawek przedstawianych jako narz\u0119dzia rozwijaj\u0105ce wyobra\u017ani\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nigdy nie mieli\u015bmy z tym konkretnym problemem \u017cadnych trudno\u015bci.<\/p>

Wystarczy\u0142o da\u0107 nam patyk, a w ci\u0105gu kilku minut zamienia\u0142 si\u0119 on w w\u0119dk\u0119, konia, miecz, magiczn\u0105 r\u00f3\u017cd\u017ck\u0119 lub \u2013 je\u015bli wymaga\u0142o tego popo\u0142udnie \u2013 we wszystkie cztery rzeczy naraz. Je\u015bli kto\u015b znalaz\u0142 star\u0105 opon\u0119, ca\u0142a okolica \u015bwi\u0119towa\u0142a, jakby Bo\u017ce Narodzenie nadesz\u0142o przedwcze\u015bnie.<\/p>

Ludzie cz\u0119sto pytaj\u0105, kiedy dzieci sta\u0142y si\u0119 mniej pomys\u0142owe.<\/p>

Czasami zastanawiam si\u0119, czy nie lepiej by\u0142oby zapyta\u0107, kiedy doro\u015bli przestali dostrzega\u0107, jak niewiele tak naprawd\u0119 potrzeba wyobra\u017ani.<\/p>

Mogli\u015bmy sp\u0119dzi\u0107 godzin\u0119, obserwuj\u0105c, jak paj\u0105k cierpliwie odbudowuje swoj\u0105 sie\u0107 po tym, jak poranny deszcz j\u0105 zniszczy\u0142. Patrz\u0105c wstecz, wci\u0105\u017c wydaje mi si\u0119 to do\u015b\u0107 zabawne, bo zawsze ba\u0142am si\u0119 paj\u0105k\u00f3w. Najwyra\u017aniej wtedy moja ciekawo\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 silniejsza ni\u017c strach. Nie mia\u0142am ochoty go dotyka\u0107 \u2013 absolutnie nie \u2013 ale z rado\u015bci\u0105 mog\u0142am siedzie\u0107 w bezpiecznej odleg\u0142o\u015bci, ca\u0142kowicie zafascynowana tym, jak tak male\u0144kie stworzenie dok\u0142adnie wie, co robi, nie uczestnicz\u0105c w \u017cadnym warsztacie z odporno\u015bci psychicznej czy in\u017cynierii. Obserwowali\u015bmy pszczo\u0142y ucztuj\u0105ce na spad\u0142ej gruszce, nie zastanawiaj\u0105c si\u0119 nawet, czy mog\u0142yby nas u\u017c\u0105dli\u0107, gdyby\u015bmy pochyli\u0142y si\u0119 nieco zbyt blisko. Z jakiego\u015b powodu obserwowanie \u017cycia zawsze wydawa\u0142o si\u0119 ciekawsze ni\u017c strach przed nim. Le\u017ca\u0142y\u015bmy w wysokiej trawie, wpatruj\u0105c si\u0119 w chmury, a\u017c jedna z nas stwierdzi\u0142a, \u017ce s\u0142o\u0144 najwyra\u017aniej zamieni\u0142 si\u0119 w smoka, i jako\u015b wszystkie si\u0119 z tym zgodzi\u0142y\u015bmy. Robili\u015bmy wianki z kwiat\u00f3w, zbierali\u015bmy b\u0142yszcz\u0105ce kamyczki, kt\u00f3re nie mia\u0142y absolutnie \u017cadnego innego przeznaczenia ni\u017c bycie pi\u0119knymi, urz\u0105dzali\u015bmy wy\u015bcigi li\u015bci wzd\u0142u\u017c malutkich strumyk\u00f3w, jakby\u015bmy ogl\u0105dali fina\u0142y olimpijskie, i rysowali\u015bmy drogi, domy oraz ca\u0142e wyimaginowane \u015bwiaty na chodniku bia\u0142ymi kamykami, bo nie mieli\u015bmy kredy. Nigdy nie przysz\u0142o nam do g\u0142owy, \u017ce czego\u015b nam brakuje. Droga sta\u0142a si\u0119 naszym szkicownikiem, kamie\u0144 \u2013 nasz\u0105 kred\u0105, a popo\u0142udnie min\u0119\u0142o, zanim zd\u0105\u017cyli\u015bmy to zauwa\u017cy\u0107.<\/p>

Szczerze m\u00f3wi\u0105c, nie pami\u0119tam, \u017cebym si\u0119 nudzi\u0142.<\/p>

Ani razu.<\/p>

Co jest niezwyk\u0142e, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce nie mieli\u015bmy prawie nic z tego, bez czego \u2013 jak obecnie twierdz\u0105 ludzie \u2013 dzieci nie mog\u0105 si\u0119 obej\u015b\u0107.<\/p>

\u017badnych tabletek.<\/p>

\u017badnych konsol do gier.<\/p>

Nie ma tu nieograniczonego wyboru.<\/p>

Tylko niesko\u0144czony czas.<\/p>

By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie to by\u0142o najwi\u0119kszym luksusem ze wszystkich.<\/p>

Patrz\u0105c na to z perspektywy czasu, nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby nasze dzieci\u0144stwo by\u0142o idealne. \u0141apali\u015bmy przezi\u0119bienia, k\u0142\u00f3cili\u015bmy si\u0119 z rodze\u0144stwem, wracali\u015bmy do domu pokryci b\u0142otem i od czasu do czasu zdarza\u0142o nam si\u0119 zgubi\u0107 co\u015b, czego naprawd\u0119 nie powinni\u015bmy byli zgubi\u0107. Nie byli\u015bmy szcz\u0119\u015bliwsi dlatego, \u017ce \u017cycie by\u0142o \u0142atwiejsze.<\/p>

Byli\u015bmy szcz\u0119\u015bliwsi, bo dzieci\u0144stwo nie sta\u0142o si\u0119 jeszcze jakim\u015b projektem.<\/p>

Doro\u015bli nie starali si\u0119 wykorzysta\u0107 ka\u017cdej minuty.<\/p>

Byli zaj\u0119ci w\u0142asnym \u017cyciem.<\/p>

I niemal przez przypadek ofiarowali nam najwspanialszy prezent, z kt\u00f3rego prawdopodobnie nawet nie zdawali sobie sprawy.<\/p>

Zaufali nam.<\/p>

Not with everything.<\/p>

But with enough.<\/p>

Enough to disappear into the fields for an afternoon.<\/p>

Enough to climb one more branch.<\/p>

Enough to solve our own arguments before running home to complain.<\/p>

Enough to discover, little by little, that the world was not something to fear but something to get to know.<\/p>

At the time, none of us thought that was unusual.<\/p>

We simply called it childhood.<\/p>

Only years later did I realize that what had once seemed completely ordinary had quietly become something people now describe as extraordinary.<\/p> <\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, co zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zwyk\u0142ej refleksji na temat niezale\u017cno\u015bci dzieci, nieoczekiwanie przerodzi\u0142o si\u0119 w podr\u00f3\u017c do mojego w\u0142asnego dzieci\u0144stwa. Ten osobisty esej, zainspirowany ksi\u0105\u017ck\u0105 \u201eDzieci z Bullerbyn\u201d (\u201eThe Children of Noisy Village\u201d), przedstawia czasy, kiedy wolno\u015b\u0107, zaufanie i odpowiedzialno\u015b\u0107 by\u0142y naturaln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 codziennego \u017cycia \u2013 na d\u0142ugo przed tym, zanim ktokolwiek pomy\u015bla\u0142 o tym, by je dzieciom przekaza\u0107.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2746,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[97,773,771,105,772],"class_list":["post-2743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-early-years-education-parenting","tag-childhood-memories","tag-childrens-independence","tag-growing-up-in-poland","tag-play-based-learning","tag-the-children-of-noisy-village","has-post-title","has-post-date","has-post-category","has-post-tag","has-post-comment","has-post-author",""],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t