W tym eseju zastanawiamy się nad pojedynczym wierszem Sylvii Plath i tym, co ujawnia on na temat tożsamości, adaptacji i cichej odpowiedzialności bycia sobą.

Pewnego ranka, podczas przewijania - nie z zamiarem, nie z planem - po prostu ten znajomy nawyk szukania czegoś, co może wywołać myśl, natknąłem się na cytat, który ktoś udostępnił na LinkedIn. Nie pamiętam, kto go opublikował. Nie pamiętam podpisu. Pamiętam, że się zatrzymałem.

Cytat mówi:

“Bycie sobą to ogromna odpowiedzialność. O wiele łatwiej jest być kimś innym lub nikim”.”
- Sylvia Plath

Na początku wydawało się to proste. Niemal oczywiste. Jedna z tych linijek, które czytasz, kiwasz głową, może nawet hojnie się z nimi zgadzasz, a potem idziesz dalej. Bycie sobą jest trudne. Bycie kimś innym jest łatwiejsze. Tak. W porządku.

Miałem zamiar przewinąć.

I wtedy mój umysł zrobił to, co zwykle - rzecz, która wpędza mnie w kłopoty. Nie pozwolił tej myśli pozostać prostą. Powiedział, Nie. To jeszcze nie koniec. Widzisz tylko powierzchnię.

Nienawidzę, gdy tak się dzieje.

Więc przeczytałem to jeszcze raz. I jeszcze raz. I powoli, zgrabne, dające się dzielić znaczenie zaczęło się rozpadać. Cytat przestał brzmieć motywująco. Zaczął brzmieć ciężko. Nie inspirująco - obnażająco.

Zrobiłem zrzut ekranu.

To zazwyczaj mój znak. Kiedy myśl nie chce zostać skonsumowana i zapomniana, prosi o zachowanie.

Na początku starałem się trzymać go lekko. Łatwa wersja. Tę, w której “bycie sobą” brzmi odważnie, wzmacniająco i przyjaźnie dla Instagrama. Ale im dłużej to we mnie tkwiło, tym bardziej stawało się niewygodne. Ponieważ ta linia nie dotyczyła wolności. Chodziło o odpowiedzialność - taką, która nie wiąże się z aplauzem.

Bycie sobą to nie tylko odwaga.
Jest to niewygodne.

Kiedy jesteś kimś innym, życie oferuje instrukcje. Jest scenariusz. Ton. Sposób zachowania, który zapewnia płynność. Szybko uczysz się, co działa, co jest akceptowalne, co wywołuje skinienie głową zamiast oporu. Nie zawsze jest to fałszywe - ale jest wyselekcjonowane.

A bycie nikim w ogóle? To ma swoje własne bezpieczeństwo. Milczenie nie jest zbyt często kwestionowane. Niewidzialność nie prowokuje. Możesz poruszać się po pokojach bez tarcia, jeśli zostawisz za sobą wystarczająco dużo siebie. Czasami to uczucie ulgi.

Ale bycie sobą usuwa to schronienie.

Nie ma roli, za którą można się schować, gdy sytuacja staje się niezręczna. Nie ma pożyczonego języka, gdy twoje słowa wylądują w niewłaściwym miejscu. Jeśli wybierzesz, jeśli przemówisz, jeśli staniesz gdzieś uczciwie - odpowiedzialność spoczywa na tobie. W pełni. Żadnej maski do obwiniania. Żadnej postaci, w którą można się wycofać.

Wtedy ten cytat przestał brzmieć mądrze, a zaczął brzmieć prawdziwie.

Zacząłem myśleć o ludziach, których znałem - nie jako idee, nie jako teorie - ale jako prawdziwe twarze. Ludziach, którzy nie zatracili się dramatycznie, ale stopniowo. Rozsądnie. Redagując swoje reakcje. Zmiękczając swoje krawędzie. Uczyli się, które ich części były mile widziane, a które powodowały dyskomfort.

Nikt ich nie zmuszał.
Dostosowali się.

A świat często to wynagradza. Gładcy ludzie poruszają się szybciej. Ludzie zgodni są nazywani dojrzałymi. Cichych ludzi często nazywa się mądrymi. Jest subtelna pochwała w wystarczającym znikaniu.

Kiedy więc mówimy “bądź sobą”, rzadko wspominamy o kosztach. Bycie sobą może oznaczać bycie źle zrozumianym, źle odczytanym, a czasem po cichu odsuniętym na bok - nie dlatego, że się mylisz, ale dlatego, że nie pasujesz do rytmu pomieszczenia.

Z przyzwyczajenia - i ponieważ mój umysł nie dawał mi spokoju - sprawdziłem, co inni powiedzieli na ten temat. Większe mózgi. Dłuższe badania. Ludzie, którzy używają języka i danych do rzeczy, które wielu z nas tylko czuje. Nie po to, by cokolwiek udowodnić. Tylko po to, by sprawdzić, czy ten dyskomfort był tylko mój.

Nie było.

Raz po raz, w różnych kulturach i czasach, pojawia się ta sama rzecz: ludzie nie rozpadają się, ponieważ życie jest trudne. Rozpadają się, ponieważ żyją zbyt długo podzieleni. Ponieważ to, kim są w środku i to, jak żyją na zewnątrz, zbytnio się od siebie oddalają, a coś w środku zaczyna boleć, nie wiedząc, jak się wytłumaczyć.

To mnie nie zaskoczyło. Pozostało we mnie to, jak łatwo zatrzymujemy się na powierzchni takich pomysłów - ponieważ pójście głębiej wymaga od nas przyjrzenia się naszym własnym kompromisom. A przewijanie obok jest zawsze łatwiejsze.

Gdzieś pośrodku tych rozmyślań pojawiła się kolejna myśl - po cichu, bez pytania o pozwolenie.

Zauważyłem to przez lata, na długo zanim mogłem to właściwie wyjaśnić. Nigdy nie podobało mi się, jak wcześnie dzieci zaczynają uczyć się, które ich części należy dostosować. Nie zawsze wiedziałem, dlaczego mi to przeszkadza. To było bardziej przeczucie niż jasna myśl.

Dzieci nie zmagają się z byciem sobą.
Zmagają się z tym, czy jest to dozwolone.

Widać to wcześnie. Bardzo wcześnie. W momencie, gdy dziecku mówi się, że jest “za dużo”. Zbyt głośne. Zbyt wrażliwe. Zbyt powolne. Zbyt intensywne. Moment, w którym chwali się je nie za to, że jest ciekawe, ale za to, że jest posłuszne. Nie za zadawanie pytań, ale za siedzenie w miejscu.

Uczą się. Szybko.

Uczą się, które emocje wymagają edycji. Które reakcje należy przełknąć. Które ich części zasługują na aprobatę, a które tworzą napięcie. Nazywamy to dorastaniem. Nazywamy to nauką manier. Rzadko nazywamy to tym, czym jest - praktyką.

A coś we mnie zawsze się temu opierało. Nawet zanim mogłem to wyrazić słowami. Po prostu czułem, że coś istotnego zostało spiłowane zbyt wcześnie, zbyt cicho.

Po latach jesteśmy zaskoczeni, gdy dorośli czują się odłączeni, niepewni, zmęczeni w sposób, którego nie naprawia odpoczynek. Zastanawiamy się, gdzie podziała się pewność siebie. Gdzie podziała się klarowność. Gdzie zniknęło poczucie własnej wartości.

Nic nie zostało stracone.
Po prostu odkładano go ostrożnie, kawałek po kawałku.

Kiedy wróciłem do tego zrzutu ekranu, cytat nie wydawał się już czymś, czym można się podzielić od niechcenia. Czułem się jak coś, z czym trzeba usiąść. Może nawet się z nim kłócić.

Bycie sobą nie uwalnia, ponieważ jest przyjemne.
To wyzwalające, ponieważ kończy cichą, wyczerpującą pracę udawania.

I tak - to naprawdę ogromna odpowiedzialność.
Nie dlatego, że jest głośny czy dramatyczny,
ale dlatego, że prosi cię, abyś stanął tam, gdzie stoisz, bez przebrania.

Ta myśl została ze mną dłużej niż się spodziewałem.

Te, które to robią, zwykle coś znaczą.